Watykan (RNS) – Dziesięciu katolickich duchownych z Afryki, w tym kardynał Stephen Brislin z Południowej Afryki, wydało w piątek (21 sierpnia) oświadczenie opisujące działania rządu Izraela w Gazie jako ludobójstwo, odwołując się do doświadczeń wojny i apartheidu, które przeszedł ich kontynent.
„Uważamy, że polityki i działania rządu Izraela w Gazie stanowią ludobójstwo” – czytano w oświadczeniu, które powołuje się na argumenty międzynarodowych uczonych prawa i ekspertów ds. ludobójstwa. „Nauczono nas rozpoznawać dehumanizację w naszej własnej historii, nie możemy więc odmówić uznania jej u innego narodu.”
Oświadczenie zostało wydane przez Priests Against Genocide (Księża Przeciwni Ludobójstwu), sieć katolickich księży, biskupów i kardynałów wspierających prawa Palestyńczyków. Organizacja została założona w 2025 roku i twierdzi, że reprezentuje ponad 2 500 członków w 67 krajach.
W niedzielę papież Leo wezwał do pokoju i opowiedział się za rozwiązaniem dwupaństwowym, które uszanuje integralność narodową Izraela i Palestyny. Jednak papież nie posunął się do określenia działań Izraela w Gazie jako ludobójstwa.
Brislin, będący jednym z sygnatariuszy oświadczenia, jest arcybiskupem Johannesburga w Południowej Afryce i został w zeszłym roku mianowany przez papieża Leona na członka watykańskiego departamentu nadzorującego duchowieństwo. Papież nadał także Breslinowi wybitną rolę doradczą na konsystorzu w czerwcu, szczycie kardynałów.
Południowa Afryka — która w latach 1948–1994 wprowadziła segregację rasową i rządy białej mniejszości, zwane apartheidem — ma długą historię poparcia Palestyńczyków. Nelson Mandela, lider ruchu antyapartheid i pierwszy czarny prezydent kraju, oświadczył w 1997 roku, że „nasza wolność nie jest pełna bez wolności Palestyńczyków”.
W grudniu 2023 roku Południowa Afryka złożyła przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości skargę oskarżając Izrael o naruszenie Konwencji o zapobieganiu i karaniu ludobójstwa w wojnie w Gazie. Afryka Południowa argumentowała, że postępowanie Izraela odbywało się „na tle apartheidu” i w „zinstytucjonalizowanym reżimie dyskryminacyjnych praw, polityk i praktyk” wobec Palestyńczyków. Sprawa wciąż pozostaje w rozpatrywaniu przez ICJ.
W swoim oświadczeniu afrykańscy duchowni stwierdzili, że „nie mogą potępiać apartheidu w naszej historii i odmawiać uznania tych wzorców dotykających Palestyńczyków.”
Oświadczenie, skierowane bezpośrednio do rządu Izraela, odrzuca także „antysemityzm i islamofobię” zarówno jednego, jak i drugiego, i potępia „poważne zbrodnie” popełnione przez Hamas 7 października 2023 r., które doprowadziły do śmierci około 1 200 osób w Izraelu i porwania około 250 zakładników.
„Ich zbrodnie nie pomniejszają zobowiązań Izraela wynikających z prawa międzynarodowego, ani nie uzasadniają ludobójstwa ani zbiorowego karania. Nie odpowiemy dehumanizacją na dehumanizację,” dodało oświadczenie.
Izrael nie wydał dotychczas odpowiedzi na oświadczenie duchownych, lecz zaprzeczył wcześniejszym oskarżeniom o ludobójstwo, stwierdzając, że jego wojna dotyczy Hamasu, a nie Palestyńczyków.
Izrael rozpoczął ofensywę wojskową w Gazie po ataku z 7 października. Od tego czasu w Gazie zginęło ponad 73 000 Palestyńczyków, według ministerstwa zdrowia terytorium, w tym co najmniej 21 000 dzieci. Rozejm wszedł w życie w październiku ubiegłego roku, ale izraelskie naloty i ostrzały trwały nadal, zabijając ponad 1 200 Palestyńczyków od czasu porozumienia. Napięcia na okupowanym Zachodnim Wybrzeżu także nasiliły się wraz ze wzrostem ataków ze strony izraelskich osadników na Palestyńczyków.
Oświadczenie z piątku wzywało Izrael do natychmiastowego zakończenia „genocydalnych polityk” i przymusowego wysiedlania oraz do współpracy z międzynarodowymi systemami prawnymi. Sygnatariusze prosili również, aby Izrael zawiesił broń i technologie, które mogłyby naruszać prawo międzynarodowe. Zaapelowali także o to, by grupy chrześcijańskie dokładnie zbadały swoje inwestycje pod kątem związków z naruszeniami praw człowieka. Wreszcie domagali się pomocy humanitarnej, medycznej i terapii traumy dla osób poszkodowanych w konflikcie oraz stworzenia godnej i bezpiecznej przyszłości zarówno Palestyńczyków, jak i Izraelczyków.
Afrukańscy duchowni stwierdzili, że „kontynent zna wojnę” nie tylko w przeszłości, ale także poprzez trwające konflikty w Sudanie i Sudanie Południowym, Demokratycznej Republice Konga, Sahelu oraz północnym Mozambiku. Wysłali te same żądania dotyczące pokoju i sprawiedliwości do afrykańskich rządów.
„Szczególnie przerażającą cechą tego ludobójstwa jest to, że dla ogromnej większości ludności Gazie nie ma wiarygodnej drogi do bezpiecznego schronienia — jedynie powtarzające się wysiedlanie w zamkniętym terytorium, z jednego niebezpiecznego miejsca do drugiego,” przeczytano w oświadczeniu. „Zamawianie ludziom ucieczki, gdy nie ma bezpiecznego miejsca, do którego mogliby uciec, nie jest ochroną.”
Dokument odwołuje się do świętej afrykańskiej tradycji Ubuntu, która podkreśla wzajemną zależność i wspólną odpowiedzialność, a także do Pisma Świętego i wypowiedzi Watykanu, aby wzmocnić swoją argumentację.
„Nasza odpowiedź nie może być milczeniem. Nasza odpowiedź nie może być nienawiścią. Nasza odpowiedź musi być prawdą, sprawiedliwością, miłosierdziem — i prawdziwym pokojem, który nigdy nie jest jedynie brakiem walk,” brzmi oświadczenie.
