Otrzymuj codziennie przemyślane, niezbędne relacje na temat religii od RNS. Zapisz się za darmo!
BUENOS AIRES, Argentyna (RNS) — Kiedy María Galarza szykowała się do udziału we Mszy z papieżem Leem XIV na terenie Monumento de los Españoles w Buenos Aires w poniedziałek (9 listopada), wybrała koszulkę, którą odkładała specjalnie na ten dzień. Na niej widniał napis: „Dobre rzeczy potrzebują czasu.”
Ostatnia papieska wizyta w Argentynie miała miejsce w 1987 roku, gdy Galarza mogła zobaczyć papieża Jana Pawła II z pewnej odległości. Ona, podobnie jak wielu innych Argentyńczyków, gorąco miała nadzieję, że papież Franciszek — być może najsłynniejszy Argentyńczyk wszech czasów — odwiedzi Argentynę przed śmiercią. „Ale zostawił dziedzictwo — Leo,” powiedziała córka Galarzy, Julieta Lucero, która uczestniczyła we Mszy razem z matką i bratem, po hiszpańsku.
Gdy Leo prowadzi spotkania i modlitewne wydarzenia w Buenos Aires, w tym Mszę dla tłumu liczącego 2,5 miliona osób (największy podczas jego pontyfikatu), wspomnienia o Franciszku, byłym arcybiskupie miasta, który nie powrócił po wybraniu na papieża, są wszechobecne. W poniedziałkowy wieczór Leo zatrzymał się na krótką chwilę w milczeniu przed tablicą upamiętniającą Franciszka w katedrze metropolitalnej w Buenos Aires.
Podczas tej mszy wieczornej w Mendoza, arcybiskup Marcelo Colombo, przewodniczący Konferencji Biskupów Argentyny, podkreślił dominujące wspomnienia o Franciszku w trakcie podróży. Powiedział po hiszpańsku: „Dziękujemy Bogu za te lata pontyfikatu papieża Franciszka, które trudno było w pełni hołcić, lecz które mamy zawsze w sercu, dostrzegając w jego dziedzictwie impuls do życia, z coraz większą wiernością realizując naszą tożsamość Kościoła służącego człowiekowi, dążącego do integracji najbardziej zapomnianych i wykluczonych braci, nie zapominając równocześnie o wyznawaniu imienia Boga.”
Sam Leo trzymał się cienkiej linji między odpowiednim, pełnym szacunku ukłonem w stronę swojego poprzednika a wyraźnym pragnieniem, by skupić uwagę na teraźniejszości. Jego dotychczasowe większe przemówienia odwoływały się do Franciszka raz lub dwa razy, nazywając go „ukochanym” i „czczonym”, jak cytuje go Leo, ale nie wygłaszał refleksji skupionej wyłącznie na swoim poprzedniku — a modlitwa w Katedrze była najbliższą punktowaną w programie sceną powiązaną z Franciszkiem.
To pragnienie wydawało się podzielane także przez tłum na mszy w Buenos Aires. Większość uczestników miała na sobie koszulki, czapki i flagi upamiętniające Leo, a nie Franciszka, lub towary z dwoma papieżami razem, które sprzedawano w kilku sklepach. Dla wielu sam presence Leo był niezwykle wzruszający — wiele kobiet ocierało łzy, gdy Leo wjeżdżał papamobilem na teren Monumento de los Españoles.
Marisa Portiello była jedną z tych, które wycierają oczy. „Prawdę mówiąc, to błogosławieństwo dla naszego kraju, że przyjeżdża na wizytę,” powiedziała po hiszpańsku. Jej grupa przybyła na Mszę 4,5 godziny wcześniej, a ona powiedziała, że „zawdzięcza” swój lęk przed tłumem modlitwie na różańcu i śpiewowi podczas oczekiwania.
Polaryzacja polityczna w Argentynie jest długoletnia i tak głęboka, że Argentyńczycy mają dla niej specjalną nazwę — „la grieta”, czyli „szczelina / podział”. Jednak choć obecny prezydent Javier Milei wyhamował gwałtowną inflację, jego cięcia w sieci zabezpieczeń socjalnych i w wydatkach na edukację spotkały się z protestami, a sam Milei cieszy się popularnością na podobnym poziomie jak jego amerykański sojusznik, prezydent Donald Trump, z poparciem na poziomie 38,5% w najnowszym sondażu AtlasIntel.
Maria Pilar García Bossio, profesor socjologii na Pontificia Universidad Católica Argentina, która także była obecna na Mszy, powiedziała, że to wydarzenie układa jedność, która jest rzadkością w kraju bardzo spolaryzowanym, zwłaszcza na wydarzeniach niezwiązanych z reprezentacją piłkarską. „To dość interesujące, że religia i Kościół Katolicki mogą stworzyć taką ideę przyjaźni i spokojnego, radosnego momentu,” dodała.
Przyznała, że mimo licznych podobieństw Leo prawdopodobnie spotyka się z mniej spolaryzowaną odpowiedzią niż Franciszek, który mógłby zostać bardziej zrozumiany przez część społeczeństwa jako temat polityczny. Wielu analityków spekulowało, że Franciszek unikał powrotu do Argentyny ze strachu przed upolitycznieniem.
Z Franciszkiem „mediarzy zwracałyby uwagę na każdy gest i każde słowo, na to, czy zapraszał kogoś, czy nie, kto siedzi w którym miejscu, i tak dalej, co stanowiłoby polityczne oświadczenie problematyczne,” powiedziała García Bossio. Z Leo „to obcy przybysze, więc jeśli coś powie, możemy to przyjąć, a jeśli nie — zignorować,” dodała.
Jednakże, dodała, choć pewne grupy konserwatywne rosną, anty-Franciszkowska frakcja pozostaje mniejszością w argentyńskim Kościele, gdzie wielu księży zostało ukształtowanych przez instytucje, którymi kierował Franciszek, gdy był arcybiskupem Buenos Aires.
Daniel Zucchi, który przybył z pobliskiego miasta Mar del Plata, by dołączyć do tysięcy wolontariuszy podczas Mszy, był jednym z kilku Argentyńczyków, którzy uznali, że „la grieta”, czyli skrajny podział polityczny, utrudnił Franciszkowi przyjazd.
Zucchi postrzegał wolontariat podczas Mszy — teren, który był otwarty od północy poprzedniego wieczoru i z koncertami przed i po, jako swój wkład w utrzymanie pokoju. Jako członek zespołu ds. nawodnienia Mszy, mówił po hiszpańsku, że próbuje „położyć ziarenko piasku, by pomóc w osiągnięciu równowagi.”
„Widzę wielu przywódców, którzy opowiadają się za wojną, za dyskryminacją, za nierównością, za segregacją,” powiedział, dodając, że te głosy są głośniejsze, lecz nie liczniejsze niż te, które wzywają do pokoju. „Potrzebujemy przykładów, które mówią o pokoju,” dodał.
Jeśli chodzi o przemówienia Leo, to przemówienie najczęściej cytowane — pięć razy — odnosiło się do „społeczności pracowniczej”, grupy liderów związków zawodowych, biznesu i organizowania, którzy spotkali się na Pontyfikale Katolickim Uniwersytecie Argentyny, by podzielić się świadectwami z Leo i usłyszeć od niego w poniedziałek.
„Ruchy ludowe, gospodarka ludowa i pracownicy nieformalni — zbieracze odpadów, rolnicy i rzemieślnicy — to żywe wyrazy tej aktywnej subsydiarności, którą Papież Franciszek bronił w swoich przemówieniach do ruchów ludowych,” powiedział Leo w jednej z odniesień do Franciszka.
Wysłuchanie kobiety, która sama zajmuje się zbieraniem odpadów i która podjęła tę pracę po zwolnieniu w wyniku gospodarczych turbulencji kraju, było najbardziej poruszającym momentem spotkania — powiedział Leonardo Vásquez, sekretarz Buenos Aires dla Asociación Trabajadores del Estado, związku pracowników państwowych.
„My w Argentynie mamy proces zwolnień 300 000 osób, zamknięcie 30 000 firm, ograniczenie finansowania edukacji uniwersyteckiej, średniej i podstawowej, ograniczenie wsparcia osobom niepełnosprawnym, próbę odebrania emerytur,” powiedział Vásquez po hiszpańsku o przywództwie Javier Milei.
Leo, dodał, „potwierdza pogląd, który od 13 lat był naszym przewodnikiem — był nim Papież Franciszek. Zwrócił uwagę na związek jako niezastąpioną instytucję w obronie tych, którzy nie mają głosu, w zapobieganiu komodyfikacji pracy.”
Alejandro Gramajo, sekretarz generalny La Unión de Trabajadores y Trabajadoras de la Economia Popular (Zjednoczeni Pracownicy Ekonomii Popular), powiedział, że jego organizacja pomogła zorganizować kobietę, która utrzymuje się z zbierania odpadów, aby mogła zabrać głos i że współpracuje z nimi. Dzięki organizowaniu, jak powiedział, „pozwoliło jej to uzyskać prawa i godziwe wynagrodzenie,” powiedział po hiszpańsku.
Gramajo powiedział, że ma nadzieję, iż spotkanie zjednoczy środowisko biznesowe, środowiska akademickie, ruchy ludowe i liderów związków zawodowych. Rozpoczynając od „wspólnej diagnozy” na spotkaniu, powiedział, „mamy nadzieję, że uda się wypracować zgody w konkretnych politykach.”
„Dzień po tym, jak Papież opuści nasz kraj, wszyscy przyjmujemy zobowiązanie, że „nikt nie jest zbawiony sam — nikt nie zostaje uratowany sam,” cytując Fratelli Tutti Franciszka.
Zanim Leo przybył do Argentyny, 800 osób z ruchów ludowych zebrało się w Buenos Aires, aby przygotować, w jaki sposób przekazać papieżowi wyzwania Argentyny, powiedział César Piscoya, teolog, który był wtedy prawą ręką bp. Roberta Prevosta, gdy prowadził diecezję Chiclayo w Peru, a obecnie pracuje nad programami działania duszpasterskiego i sieci dla Konferencji Biskupów Latynoamerykańskich.
Podczas tego spotkania ludzie skandowali: „Franciszku i Leo, to to samo serce,” powiedział Piscoya po hiszpańsku. Leo „pokazuje nam oblicze Kościoła proroczego, Kościoła Samarytanina,” powiedział Piscoya o ludziach i miejscach, które Leo wybrał do odwiedzenia.
„Myślę, że dla ludności Argentyny wizyta Leo to długo oczekiwana wizyta Franciszka,” powiedział Piscoya.
