Ebola w Kongu: liderzy duchowni docierają do społeczności, pracownicy służby zdrowia mają trudności z dotarciem

Otrzymuj codziennie przemyślane, niezbędne relacje na temat religii od RNS. Zapisz się za darmo!

NAIROBI, Kenya — W niektórych częściach wschodniej Demokratycznej Republiki Konga, gdzie strach i nieufność powstrzymują niektórych mieszkańców przed szukaniem pomocy podczas śmiertelnego wybuchu eboli, duchowni chodzą od drzwi do drzwi, przekonując rodziny do współpracy z pracownikami służby zdrowia i pomagając podejrzewanym pacjentom dotrzeć do placówek medycznych.

Patrick Lokombe, świecki duchowny anglikański z miasta Beni w prowincji Północny Kivu, powiedział, że niektóre społeczności sprzeciwiły się zespołom medycznym, zwłaszcza wobec ograniczeń dotyczących tradycyjnych obrzędów pogrzebowych. Liderzy religijni potrafią jednak wejść do wiosek, w których pracownicy ochrony zdrowia napotykają wrogość, dodał.

„Możemy wejść do wiosek, rozmawiać z ludźmi o ryzykach związanych z ebolą i w końcu zgadzają się przekazać nam tych, których podejrzewa się o wirusa, aby mogli udać się na badanie,” powiedział Lokombe, który służy w Diecezji Anglikańskiej Północny Kivu. „To uratowało wiele istnień.”

Jego doświadczenie odzwierciedla rosnącą rolę instytucji religijnych w odpowiedzi Kongu na wybuch eboli, który zabił tysiące ludzi, wysiedlił rodziny już zmagające się z konfliktem zbrojnym i rozprzestrzenił się poza granice kraju.

Wybuch, wywołany wirusem Bundibugyo, został ogłoszony w maju i dotknął osiem spośród dwudziestu sześciu prowincji Konga. Do 9 listopada kraj odnotował 11 042 potwierdzone przypadki i 5 387 zgonów, według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób.

Choroba dotarła również do innych afrykańskich krajów, w tym do Ugandy, która odnotowała 20 potwierdzonych przypadków i dwie zgony, oraz do Kenii, która zgłosiła dziewięć przypadków i dwie zgony. Uganda od tego czasu opanowała wybuch, podczas gdy Kenia wypisała ostatniego pacjenta w listopadzie, rozpoczynając 42-dniowy okres monitorowania przed ogłoszeniem wybuchu eboli wolnym od choroby.

Wybuch stał się obecnie drugim co do rozmiaru na świecie, po epidemii z Afryki Zachodniej w latach 2014–2016. Szybkie rozprzestrzenianie się ujawniło słabości w systemach ochrony zdrowia, zwłaszcza na obszarach dotkniętych konfliktami, gdzie pracownicy medyczni mają trudności z dotarciem do pacjentów i wczesnym wykrywaniem zakażeń.

Przywódcy wiary wypełniają lukę zaufania

Francis Mbombo jest ewangelicznym kaznodzieją mieszkającym w Gomie, stolicy prowincji Północny Kivu, blisko granicy z Rwandą. Powiedział, że liderzy religijni stali się ważnym łącznikiem między izolowanymi społecznościami a placówkami opieki zdrowotnej.

Od początku wybuchu, dodał, pastorzy i inni przywódcy wyznaniowi organizowali kampanie edukacyjne, zwalczali dezinformację, identyfikowali podejrzane zakażenia i zachęcali mieszkańców do poszukiwania leczenia, zamiast pozostawania w domu.

Szkolenia prowadzone przez organizacje, takie jak Platforma Afrykańskich Chrześcijańskich Stowarzyszeń Opieki Zdrowotnej, wyposażyły także niektórych liderów religijnych w umiejętność rozpoznawania możliwych objawów eboli, ochrony siebie i zgłaszania podejrzanych infekcji organom medycznym.

„Śledziliśmy setki kontaktów i zabieraliśmy je do placówek ochrony zdrowia, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby, i to uratowało wiele istnień,” powiedział Mbombo.

Powiedział, że zaangażowanie liderów religijnych było szczególnie istotne w społecznościach, w których podejrzliwość wobec pracowników służby zdrowia pozostaje powszechna. Kościoły i inne miejsca kultu stały się okazją do przekazywania informacji o transmisji, zapobieganiu i znaczeniu wczesnego leczenia.

„Społeczności ufają liderom kościelnym, że mówią im prawdę,” powiedział arcybiskup Martin Gordon z Diecezji Anglikańskiej w Gomie.

Powiedział, że niektórzy mieszkańcy, którzy początkowo unikali placówek zdrowia, dobrowolnie poddawali się testom i leczeniu po interwencjach liderów kościelnych.

Dla Lokombe największym wyzwaniem było przekonanie rodzin do zaakceptowania ograniczeń dotyczących tradycyjnych obrzędów pogrzebowych.

W niektórych społecznościach krewni gromadzą się przy zmarłych, dotykają ich ciał lub myją je przed pogrzebem. Takie praktyki niosą poważne ryzyko, gdy ktoś zmarł na ebolę, ponieważ wirus może rozprzestrzeniać się poprzez kontakt z zakaźnymi płynami ustrojowymi.

Jednak wprowadzone ograniczenia, mające powstrzymywać transmisję, wywołały także rosnącą niechęć wobec zespołów medycznych, a niektóre rodziny czują, że zostały pozbawione możliwości żegnania bliskich zgodnie z własnymi obyczajami.

Lokombe powiedział, że duchowni spędzili miesiące, wyjaśniając ryzyko i zachęcając rodziny do przyjęcia bezpieczniejszych praktyk pogrzebowych, nie rezygnując z ważności żałoby i szacunku dla zmarłych.

Powiedział, że te rozmowy pomogły niektórym mieszkańcom stać się bardziej skłonnymi do zgłaszania podejrzanych infekcji i akceptowania skierowań na badania.

Światowa Organizacja Zdrowia podkreśliła znaczenie zaangażowania społeczności, wczesnego wykrywania i śledzenia kontaktów w ograniczaniu wybuchu. W swojej aktualizacji z 6 listopada agencja odnotowała, że niektóre dotknięte obszary odnotowały spadek liczby przypadków, chociaż transmisja pozostaje wysoka w całym kraju.

Ulepszenia nie mogą być przypisywane wyłącznie liderom religijnym, a nie ma niezależnie zweryfikowanych danych pokazujących, ile zgonów ich interwencje powstrzymały. Jednak rozmówcy duchowni podkreślają, że ich praca pomogła mieszkańcom szukać pomocy medycznej i współpracować z zespołami służby zdrowia.

Konflikt komplikuje odpowiedź na Ebola

Sytuacja zdrowotna rozwija się w kontekście dziesięcioleci przemocy we wschodnim Kongo, gdzie zbrojne grupy walczyły o terytorium, wpływy polityczne i cenne zasoby mineralne, zmuszając miliony ludzi do opuszczenia domów.

Ruch rebeliancki M23, który zajął Gomę i inne strategiczne obszary w 2025 roku, był oskarżany przez amerykańskich ekspertów oraz ekspertów ONZ o otrzymywanie wsparcia wojskowego od sąsiedniej Rwandy. Kigali zaprzeczył poparciu dla rebeliantów i oskarżył Kongo o nieprzejęcie działań przeciwko zbrojnym grupom zagrażającym bezpieczeństwu Rwandy.

Administracja Trumpa wynegocjowała porozumienie o pokoju między Kongiem a Rwandą w grudniu 2025 roku, ale walki trwały mimo porozumienia. W październiku Waszyngton nałożył sankcje na Ministerstwo Obrony Rwandy, oskarżając je o wspieranie M23 sprzętem wojskowym, szkoleniem i pomocą logistyczną.

Trwająca niestabilność zakłóciła usługi zdrowotne, ograniczyła ruch i skomplikowała wysiłki w dostarczaniu środków medycznych oraz śledzeniu osób narażonych na Ebola.

„Bardzo trudno jest tam dotrzeć z powodu wojny,” powiedział ks. Olivier Ndondo, przełożony prowincji Zgromadzenia błogosławionego Sakramentu w Kongu i Ugandzie, w wywiadzie opublikowanym 13 października przez katolicką organizację Aid to the Church in Need.

Ndondo powiedział, że przymusowe wysiedlenia utrudniają powstrzymanie wybuchu, gdy rodziny uciekają przed walkami i przemieszczają się między społecznościami, włącznie z przekraczaniem granicy z Ugandą.

Powiedział, że Kościół Katolicki reaguje, witając wysiedlonych, zapewniając pomoc w nagłych wypadkach i podnosząc świadomość na temat choroby, pomimo ograniczonych zasobów.

„Kościół na wschodzie stoi przed dwoma nagłymi sytuacjami — wojną i epidemią — z zasobami, które ma, i tym, co może zebrać,” powiedział Aid to the Church in Need.

Dla liderów religijnych pracujących w dotkniętych społecznościach wybuch przyniósł dodatkowe obowiązki w czasie, gdy niepewność już nadwyręża ich instytucje i rodziny, które obsługują.

Mbombo powiedział, że liderzy wiary potrzebują kontynuacji szkoleń i silniejszej współpracy z organami ochrony zdrowia, aby utrzymać ich pracę, zwłaszcza w wsiach, które nadal są trudno dostępne dla zespół medycznych.

Ich wysiłki nie mogą jednak zastąpić funkcjonujących szpitali, wykwalifikowanych pracowników służby zdrowia ani odpowiednich zapasów medycznych. Wciąż martwią wysokie liczby zgonów poza ośrodkami leczenia, co stanowi problem dla władz zdrowia próbujących opanować wybuch.

Ndondo stwierdził, że kryzys zdrowotny i trwająca przemoc są głęboko powiązane, a niestabilność utrudnia społecznościom powrót do zdrowia lub utrzymanie niezbędnych usług.

„Przy wojnie tracimy nadzieję,” powiedział Aid to the Church in Need.

Damian Cisowski
Damian Cisowski
Damian jest autorem artykułów na portalu Dobra Spowiedź, gdzie dzieli się refleksjami na temat wiary, życia duchowego i sakramentu pojednania.

← Wróć do aktualności