(RNS) — Mira Trivedi, 15 lat, dorastała w otoczeniu swastyki. Jej rodzina wieszała ją w domu z okazji świąt. Ksiądz narysował ją na czole nowonarodzonego kuzyna. Członkowie rodziny nosili biżuterię z tym symbolem.
Dla Trivedi, będącej Hinduską, swastyka zawsze kojarzyła się z sanskryckim znaczeniem: pomyślność, dobrobyt i pokój.
Tak więc gdy jej nauczyciel historii z ósmej klasy powiedział, że swastyka jest symbolem nienawiści reprezentującym antysemityzm Hitlera, Trivedi wyszła po zajęciach, by wyjaśnić, że symbol nazistów to nie swastyka, lecz Hakenkreuz, niemieckie słowo oznaczające „zakrzyżowany krzyż”. Swastyka, która zwykle wygląda nieco inaczej, jest duchowym symbolem w religiach południowoazjatyckich, w tym w hinduizmie, buddyzmie i dżainizmie — powiedziała.
Trivedi miała nadzieję na chwilę olśnienia po swoim wystąpieniu, lecz nauczyciel powiedział, że zmiany w programie nauczania dotyczące symbolu mogą wprowadzać tylko przełożeni. „To właśnie zapoczątkowało moją całą podróż,” powiedziała Trivedi.
Przedstawiła swoją sprawę wicedyrektorowi, dyrektorowi i radzie edukacyjnej w swojej szkole w środkowej części New Jersey w maju 2025 roku. „Podczas całego spotkania lały mi się poty, byłam tak nerwowa,” powiedziała. Ale wysiłek przyniósł efekt i przekonała radę szkoły do poinformowania 35 nauczycieli o różnicy między symbolami.
W ostatnich miesiącach niewielka, ale rosnąca grupa hinduskich uczniów w całym kraju, podobnych do Trivedi, skutecznie domagała się zmian w programie nauczania i edukacji o różnicy między symbolami.
Zlanie swastyki z Hakenkreuz pojawiło się w latach 30. XX wieku, ale obecność swastyki w Niemczech sięga końca XIX wieku, powiedziała Baijayanti Roy, wykładowczyni i badaczka interakcji między Indiami a Nazistowskimi Niemcami na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie. W tym okresie teozofowie i buddyści Niemiec, którzy czcili indyjską filozofię, używali symbolu jako wyrazu uznania.
Ale pod koniec wieku XIX ruch wölkiszowski, rasistowski i antysemicki przejął swastykę, by sygnalizować aryjskie niemieckie dziedzictwo — powiedziała Roy. Projekt flagi dla młodej partii nazistowskiej dotarł przed samym Hitlerem z odwróconą wersją swastyki. Hitler zatwierdził projekt, z jednym wyjątkiem: z powodu nienawiści do Hindusów, których postrzegał jako zdegenerowanych Aryjczyków, zastąpił swastykę Hakenkreuzem, zmieniając kąt nachylenia i usuwając cztery kropki i ozdoby, które zwykle, choć nie zawsze, zdobią swastykę.
Tak więc narodził się nowy symbol, pozbawiony korzeni dharmicznych, mający reprezentować Trzecią Rzeszę.
Od tego czasu naziści nazywali symbol wyłącznie Hakenkreuz. Podczas gdy niektórzy liderzy ruchu niepodległościowego Indii, tacy jak Subhas Chandra Bose, dążyli do taktycznych sojuszy wojskowych z Hitlerem, Hitler utrzymywał swoją wrogość wobec mieszkańców Azji Południowej, gdy rozpoczął mordowanie 6 milionów Żydów.
Kiedy amerykańskie media w latach 30. XX wieku błędnie opisywały swastykę jako symbol nazistowski, to przekonanie to przesiąkło amerykańską psyche.
„Uważam, że bardzo ważne jest, aby młodzi ludzie usłyszeli, że swastyka ma bardzo pozytywne znaczenie, lecz została przejęta i użyta jako symbol rasistowski,” powiedziała Roy. „Swastyka nie ma negatywnych konotacji, natomiast Hakenkreuz oznacza zło.”
Ale wraz z wzrostem migracji i globalizacji — a także wahaniami obaw dotyczących antysemityzmu — zamieszanie wokół swastyki jako symbolu nienawiści doprowadziło do lęku i nieporozumień.
Członkowie organizacji non-profit Coalition of Hindus of North America (CoHNA) zwracali się o pomoc do swoich liderów, ponieważ niektórzy spanikowali po tym, jak byli zgłaszani jako neonaziści przez dobrotliwych sąsiadów i współpracowników, powiedziała Pushpita Prasad, dyrektorka ds. komunikacji CoHNA.
Podczas pandemii COVID-19 na przykład pracownicy, którzy dostrzegli swastyki w domach hinduskich współpracowników podczas wideokonferencji, czasem zgłaszali to działowi zasobów ludzkich. Sąsiedzi, widząc swastyki rysowane na hinduskich festiwalach, czasem wzywali policję. Dochodzenia były zazwyczaj umarzane po wyjaśnieniu kontekstu. Jednak zwłaszcza dla imigrantów z wizami było to „bardzo chwiejne, nieprzyjemne doświadczenie,” powiedziała Prasad.
To przykład zjawiska, które naukowcy nazywają kontekstowym upadkiem (context collapse), powiedziała Susan Benesch, dyrektorka Dangerous Speech Project, będącego częścią Center for the Study of Organized Hate, organizacji z Waszyngtonu zajmującej się zapobieganiem i zwalczaniem nienawiści. „Masz ludzi funkcjonujących w dwóch różnych wspólnotach normatywnych i te zestawy norm zderzają się,” dodała.
Wiele hinduskich uczniów w Stanach Zjednoczonych doświadczyło i zaobserwowało ten kontekstowy upadek. Trivedi powiedziała, że jej hinduscy sąsiedzi chowają przedmioty kultu religijnego z wizerunkiem swastyki, gdy odwiedzają ich goście o wyznaniach innych niż dharmiczne, aby uniknąć bolesnych nieporozumień.
Saisha Vyas, 15, dorastała widząc, jak rodzina rysuje swastyki na nowych samochodach, co oznaczało pomyślność. Ale gdy jej wujek musiał zabrać samochód z powrotem do salonu, pracownicy zadzwonili na policję.
A Priya Bakshi, 17, często marzyła o noszeniu szkolnego naszyjnika z wyrytym symbolem swastyki, lecz w hrabstwie w stanie Maryland był on zabroniony. „To ogranicza nasze prawa pierwszej poprawki,” powiedziała RNS. „Nie możemy wyrazić naszej religii.”
Vyas i Bakshi, obie będące hinduskimi licealistkami w systemie szkół publicznych hrabstwa Howard, postanowiły prowadzić kampanię w swoim okręgu szkolnym, aby rozróżnić swastykę od Hakenkreuz, podkreślając intencję, z jaką są one wyświetlane.
Po miesiącach przygotowywania materiałów edukacyjnych przekonały radę szkolną w lutym, by zakazać naziistowskiego Hakenkrezu, a nie swastyki, co zmieniło zasady dla prawie 50 000 uczniów w okręgu.
Wszyscy trzej uczniowie, z którymi RNS rozmawiało, powiedzieli, że są wrażliwi na przemoc i strach, które wielu ich rówieśników, zwłaszcza uczniów żydowskich, kojarzy ze swastyką. „Zdarzały się przypadki, gdy Hakenkreuz był rysowany, by znęcać się nad uczniami w mojej szkole,” powiedziała Bakshi. „Nie chcę być kojarzona z przestępcami. Dlatego byłam bardzo, bardzo świadoma tego, jak o tym mówiłam.”
Mimo to napotkały wyzwania. Trivedi stała się znana wśród kolegów z klasy z powodu swojej kampanii. „Jeden uczeń postanowił narysować symbol na moim zeszycie, gdy odsunęłam się od biurka na chwilę, a tuż pod tym symbolem napisano ‘Nazi’,” opowiedziała.
Jednak moments wsparcia przeważyły nad antagonizmem — trzy uczennice tak powiedziały. Bakshi powiedziała, że jej żydowscy przyjaciele byli szczególnie otwarci, a ona i Vyas spotkały się z grupami żydowskimi. „Myślę, że zrozumieli, iż również chcemy pomóc ich społeczności,” powiedziała, sugerując, że nieporozumienie daje nazistom ciągłą władzę nad symbolem i praktyką religijną, której nienawidzili. „Kiedy ludzie jednoczą się z prawdziwą empatią, myślę, że to naprawdę pomaga zbliżyć wszystkich w kręgu.”
Najważniejsze pytanie stojące u sedna kampanii sięga do przełomowej sprawy Sądu Najwyższego z 2003 roku Virginia v. Black, która rozważała, czy stany mogą zakazać palenia krzyży. Sprawa określiła, że legalność czynu zależy od tego, czy czyn miał na celu zastraszenie — wyjaśniła Benesch. Tę samą różnicę można odnieść do tego, czy Hakenkreuz jest narysowany w szkolnej łazience lub na wiaduktach drogowych, w porównaniu z tym, że swastyka widnieje na bransoletce hinduistycznego ucznia lub na obrazie pobożnym w domu.
„Żaden z tych tematów nie jest łatwy” — powiedziała Benesch o konteksten kolizjach. „Chociaż zderzenie to może być w danym momencie nieprzyjemne dla obu stron, na dłuższą metę może to być bardzo pożyteczna forma edukacji publicznej.”
Kampanie uczniów w ciągu ostatnich dwóch lat opierały się na kilku wcześniejszych przykładach. W 2021 r., po tym jak Departament Edukacji Oregona usłyszał opinie zarówno hinduskich, jak i rdzennych amerykańskich uczniów, którzy używali wirującego loga do oznaczenia dobrobytu i ochrony, polityka stanowa została zaktualizowana, aby nazywać symbol nazistowski Hakenkreuz.
CoHNA prowadziło także kampanie na rzecz podobnych aktualizacji polityk w Wirginii, Nowym Jorku, Kalifornii, Kanadzie i innych regionach, powiedziała Prasad.
Uczniowie mają nadzieję sformalizować rozróżnienie na poziomie stanowym i wierzą, że ich niedawne zwycięstwa mogą zapoczątkować szerszy ruch uczniowski, aby odróżniać dwa symbole. Kilku kolegów z klasy dołączyło do ich kampanii. A w całym kraju ich rówieśnicy prowadzili dyskusje w hinduskich grupach studenckich, pisali eseje na ten temat i inicjowali własne rozmowy z nauczycielami.
„Chcę, żeby widzieli, co robimy, i czuli, że mogą zrobić to samo,” powiedziała Vyas. „Mogę także zabierać głos w mojej szkole. Mogę także zabierać głos w moim hrabstwie. Mogę mieć wpływ na moją własną kulturę.”
