(RNS) — W tym roku w Środę Popielcową około tuzina osób uczestniczyło w południowym nabożeństwie w Bostonie, Old North Church, założonym w 1723 roku. Dwa dni później garstka wiernych wzięła udział w nabożeństwie Szabatu w Newport, w synagodze Touro w Newport, Rhode Island, dedykowanej w 1763 roku. Zbory uczestniczące w rytuałach sakralnych — to coś, co obie instytucje praktykują od dawna, zanim USA istniały.
Takie miejsca kultu są rzadkością. Hartford Institute for Religion Research szacuje, że z około 370 000 zgromadzeń religijnych w USA dzisiaj, zaledwie około 1% istniało w czasach założenia kraju.
Kiedy kraj ogłosił niepodległość w 1776 roku, w Koloniach istniały 3 228 domów kultu. Stany Zjednoczone były już wtedy religijnie zróżnicowane. Kongregacjonaliści prowadzili stawkę z około 670 zgromadzeniami, co stanowiło nieco ponad 20% całego zestawu. Presbyterianie nie byli daleko w tyle (18%), a potem baptyści i episkopalianie (po około 15%), a kwakierzy stanowią prawie 10%. Metodyści mieli zwolenników na poziomie 2%, katolicy mieli nieco poniżej 2%, a istniały garść synagog i ponad tuzin zbiorów menonitów, według socjologów Rodneya Starka i Rogera Finke.
Większość z nich rozpadła się z powodu konfliktów wewnętrznych, obciążeń finansowych, starzejącego się członkostwa i/lub wpływu wojny. Wiele miejsc, które przetrwały, takich jak Old North Church i Touro, przetrwało, kontynuując gromadzenie się, niezależnie od tego, czy budynki były okazałe czy skromne, czy gdy ławy były pełne, a gdy wchodzili tylko nieliczni wierni.
„Myślę, że to właśnie w taki sposób utrzymuje się wiara, Kościół i duchowość — nie w sensie wielkich, efektownych wydarzeń,” powiedział Rev. Matthew P. Cadwell, wikariusz Old North Church. „To dzieje się dzięki ludziom, którzy naprawdę chcą poświęcić czas na refleksję nad tym, co znaczy bycie człowiekiem i co znaczy być człowiekiem Bożym w skomplikowanym świecie.”
Poniżej prezentujemy portrety czterech z nich, które przetrwały.
Wierni przyjmują Komunię podczas nabożeństwa Środy Popielcowej 18 lutego 2026 r. w Old North Church w Bostonie. (zdjęcie RNS/Adelle M. Banks)
Old North Church, Boston
Powstała: 1723
Przynależność: Kościół Episkopalny
Słynna z: Latarnie w wieży oznaczające początek Wojny o Niepodległość
BOSTON — Cadwell powitał na tegorocznym południowym nabożeństwie Środy Popielcowej około tuzina osób. Wiedząc, iż w łaśniach mogą być turyści, Cadwell, przywódca kościoła od 2020 roku, ostrożnie udzielał wskazówek po pierwszym hymnie dla osób, które nie znają praktyk wstawania, siadania i klękania w Kościele Episkopalnym.
„W ławeczkach znajdują się klęczniki — są wyjątkowo niewygodne, więc na pewno poczujecie pokutę, jeśli z nich skorzystacie,” powiedział. „Pobędę klękać z przodu w imieniu nas wszystkich, jeśli to pomoże, ale klękanie samodzielne, jeśli wolicie, albo stanie — cokolwiek wybierzecie, będzie dla was dobre.”
Old North started as something of an outlier — a Church of England congregation in a city dominated by Puritan-rooted Congregationalists. Today it offers a spiritual space to Boston-area residents and tourists from around the world, including people from the country that once opposed colonists in the Revolutionary War.
„Czczimy naszych sąsiadów,” powiedział Cadwell.
Jenifer Miller, rodowita z Rochester, Anglia, dołączyła do Old North Church kilka lat temu. Wchodząc do box pews, które sięgają 1723 roku, Miller powiedziała, że myśli o tych, którzy modlili się w tym samym miejscu wieki temu.
„Wyobrażasz sobie wszystkich ludzi, którzy wcześniej tu siedzieli i wszystkie ich zmartwienia, pragnienia, miłości i smutki przez całe życie,” powiedziała. „Tak bardzo lubię myśl, że to nie nowość. To istnieje od dawna.”
Historia rewolucyjna kościoła bez wątpienia przyciąga turystów, jak i lokalnych mieszkańców. To z wieży Old North zawieszono dwie latarnie w 1775 roku, sygnalizując, że brytyjskie siły zbliżają się drogą morską — moment, który Henry Wadsworth Longfellow uwiecznił jako „jedna, jeśli po lądzie, dwie, jeśli po morzu.”
Cadwell, który ma doktorat z historii i teologii anglikańskiej, powiedział, że rozumienie tamtej nocy przez kościół ewoluowało: obecnie uważa się, że sekster Robert Newman dołączył do kapitana Johna Pullinga Jr., członka wezwania i przyjaciela Paola Reverea, by wspiąć się po schodach i drabinach i zawiesić światła na wieży, która wówczas była najwyższą w mieście.
Po nabożeństwie Carol Ball, członkini zarządu odpowiedzialna za utrzymanie mosiężnych żyrandoli Old North w należytym stanie, powiedziała, że kościół otacza wszystkich gości, niezależnie od tego, czy przychodzą na zwiedzanie, czy decydują się zostać członkami.
„Zwykle to 50–50, powiedziałabym, między zgromadzeniem a turystami,” dodała.
Pierwszy kościół baptystów w Ameryce na Providence, R.I., 19 lutego 2026 r. (zdjęcia RNS/Adelle M. Banks)
First Baptist Church in America, Providence, Rhode Island
Powstała: 1638
Słynna z: Najstarsza w kraju kongregacja baptystów
Wyznanie: American Baptist Churches USA
PROVIDENCE, R.I. — „Niezależnie od tego, czy jesteś trzeźwy, czy chciałbyś być trzeźwy, czy jesteś hetero, homoseksualistą, cis lub trans, lub czy jesteś obywatelem tego kraju, czy nie — w tym miejscu jesteś obywatelem w królestwie Bożym.” Tak zaczyna nabożeństwo Komunii w First Baptist Church in America, powiedziała Rev. Jamie Washam.
Jej słowa, tłumaczy, mają konkretny cel: „Wszyscy mamy ten sam, bezpośredni szlak do boskości.”
To przekonanie jest wpisane w DNA kościoła. Roger Williams, purytański pastor w Salem, Massachusetts, został wydalony ze względu na swoją wizję rozdziału kościościoła i państwa, a potem zgromadził grupę wiernych, by założyć nowy kościół w Providence. W czasach, gdy Massachusetts miało religię państwową, Kościół Kongregacjonalny, Williams doszedł do wniosku, że „jedyną właściwą formą chrztu jest chrzest wierzących, i tak ochrzcił swoją społeczność — około 20 osób” — powiedział J. Stanley Lemons, autor „First: The First Baptist Church in America.” (Pod wpływem Williamsa Rhode Island nigdy nie ustanowiła religii państwowej.)
Williams opuścił kościół w Rhode Island po kilku miesiącach (choć nadal głosił). Jednak kościół przetrwał, przetrwał wewnętrzne podziały i regularnie otwierał swoje „meetinghouse” drzwi, także na zgromadzenia historyczne.
Stołecznie niedaleko od Rhode Island State House, First Baptist zajmuje wysoki, z charakterystycznym dachem budynek z kolumnami i pudełkowymi ławeczkami w kwadratowym wnętrzu, nawiązujący do angielskiej architektury georgiańskiej i wzniesiony w latach 1770. Wówczas był również jedynym kościołem w Nowej Anglii z wieżą lub dzwonem.
„To był pierwszy budynek tego typu dla Baptystów gdziekolwiek indziej,” powiedział Lemons podczas lutowego wywiadu w First Baptist. „Zbory baptystyczne przed tym kościołem były dość proste — miejsca, w których kwakierzy byliby zadowoleni, gdyby byli.” Jednak ten kościół został zaprojektowany tak, by zrobić wrażenie.
W swoich wczesnych latach, chór zgromadzeniowy był zabroniony, ponieważ kościoły związane z General Six Principle Baptists, do których wówczas należał First Baptist, „wierzyły, że wszystko powinno być spontaniczne i z Ducha Świętego,” powiedział Lemons. Starszy John Manning, nowy pastor w 1771 roku, wprowadził śpiew na nabożeństwo popołudniowe i praktyka ta została utrzymana po „serii spotkań, podczas których ludzie z wiejskich terenów przybyli, aby głosować.”
Budowle były miejscem Triennial Convention w 1845 roku, gdzie podział Północ–Południe w sprawie niewolnictwa doprowadził do formalnego rozłamu wśród baptystów w USA. Północni zdecydowali, że obcy misjonarze nie zostaną powołani, jeśli posiadają niewolników. Tydzień później powstała Southern Baptist Convention w Auguście, Georgia.
First Baptist pozostaje członkiem American Baptist Churches USA, wcześniej znanej jako Northern Baptist Convention.
Dziś zgromadzenie składa się głównie z białych wiernych i obejmuje długoletnich baptystów, rodowitych Rhode Islandczyków i innych z różnych środowisk geograficznych, etnicznych i teologicznych, powiedział Washam.
„Regularnie mają u siebie gości z całego świata, bo są baptystami i chcą przyjść do tego miejsca,” powiedziała. „Wiemy, że jeśli śpiewają trzecią zwrotkę bez patrzenia do śpiewnika, to prawdopodobnie jest wśród nich pastor.”
Jego działalność społeczna obejmuje od rozdawania „torb błogosławieństwa” z krakersami z masłem orzechowym, butelkami wody i skarpetami dla osób potrzebujących, po organizowanie nabożeństw zakończeniowych (baccalaureate) dla studentów pobliskiego Brown University, kontynuując tradycję, która zaczęła się, gdy budynek był miejscem ceremonii inauguracji w 1775 roku.
Washam, pastor kościoła od 2015 roku, powiedział, że jego komisja ds. misji organizuje kolacje w lokalnych restauracjach, których kuchnie obejmują kuchnię południowoazjatycką po południowoamerykańską, jako wyraz wsparcia dla imigrantów i uchodźców, którzy prowadzą te miejsca.
„Nie możemy szybko zmienić polityk krajowych ani międzynarodowych, ale możemy, swoim pieniądzem, ciałem i kubkami smakowymi, pojawić się i spotkać naszych sąsiadów, i powiedzieć, że jesteśmy lepsi, bo oni są tutaj,” dodała.
Wnętrze Touro Synagogue w Newport, RI – zdjęcie nieruchome, bez daty. (Fot. National Park Service/Public Domain)
Touro Synagogue, Newport, Rhode Island
Powstała: 1763
Przynależność: Judaizm ortodoksyjny
Słynna z: Korespondencja z George’em Washingtonem
NEWPORT, R.I. — Synagoga Touro, dedykowana w 1763 roku, jest najstarszą stojącą synagogą w USA. Znajduje się na odległości jednej dziesiątej mili od Old Colony House, siedziby rządu kiedy Rhode Island było kolonią; synagoga została zbudowana przez społeczność żydowską, która obejmowała Sefardyjczyków, ludzi pochodzenia hiszpańskiego i portugalskiego uciekających od prześladowań religijnych w Europie.
„Synagoga mogła wydawać się cudem dla ludzi, którzy ją tworzyli — myślę, że wciąż to cud,” powiedział konwertyt Aaron Ginsburg kończąc wycieczkę po Ortodoksyjnej synagodze w lutym.
W piątkowy wieczór w lutym, czterech mężczyzn na głównym poziomie i dwie kobiety na balkonie zgromadzili się na modlitwie, odczytując w aramejskim przygaszające światło. „On tworzy dzień i noc. On odsuwa światło od ciemności, a ciemność od światła,” według tłumaczenia. Ortodoksja wymaga minjana, dziesięciu mężczyzn, którzy przeszli bar micwa, aby wypowiedzieć pewne modlitwy. Ponieważ było ich mniej, piątkowe nabożeństwo zostało skrócone.
„To może być trudne, ale robimy to całkiem nieźle,” powiedział James Herstoff, sekretarz-skarbnik zgromadzenia, które gromadzi się w synagodze. „I nawet teraz zimą, mamy turystów, co pomaga w stworzeniu minjana w piątkowy wieczór i sobotę. Tak więc nabożeństwa trwają, bez względu na wszystko.”
W 1790 roku, rok po tym, jak George Washington został pierwszym prezydentem USA, Moses Seixas, ówczesny przywódca synagogi, wręczył Washingtonowi list pochwalny za „rząd, który nie daje sankcji bigoterii, ani wsparcia prześladowaniom.” Washington później stał się znany z tych samych słów, choć powtórzył treść listu w swojej pisemnej odpowiedzi do synagogi.
Synagoga przeszła wiele prób.
Touro przeszło przez lata zamknięcia po Rewolucyjnej Wojnie, gdy większość Żydów opuściła Newport, które zostało ekonomicznie i fizycznie zniszczone. Congregation Shearith Israel, sefardyjska kongregacja z Nowego Jorku, która posiada budynek synagogi Touro, zachowała część artefaktów, aż do przybycia w okolicy w końcu XIX wieku Żydów aszkenazyjskich z Europy Wschodniej, co doprowadziło do ponownego otwarcia synagogi.
W 2012 roku, Congregation Jeshuat Israel, wówczas najemca budynku, oraz Congregation Shearith Israel zaczęły spierać się o zabytkowe srebrne dzwonki odlewane przez żydowskiego współczesnego Paula Reverea, potwierdził Herstoff, który jest liderem nowego najemcy, Congregation Ahavath Israel. Postępowanie trafiło do sądów, ostatecznie doprowadzając do decyzji Sadu Rhode Island w 2025 roku o eksmisji Congregation Jeshuat Israel. Nowa kongregacja wynajęła budynek synagogi Touro od właściciela z siedzibą w Nowym Jorku i kontynuuje prowadzenie nabożeństw w tym miejscu.
„Congregation Ahavath Israel została założona po to, by być gotową wkroczyć, jeśli nastąpi eksmisja, tak aby nabożeństwa mogły trwać całkowicie bez przerwy w synagodze, i tak właśnie się stało,” powiedział Herstoff.
Podczas wycieczki Ginsburg zwrócił uwagę na skrzynki jałmużny przekazane w 1769 roku i zauważył, że nadal są używane. Nie wspominał o sporze. „Cud nie tkwi w budynku. Cudem jest to, że nadal będziemy tutaj czcić, 263 lata po tym, jak nasi poprzednicy zaczęli to czynić, modląc się do Góry nad nami, aby wszystko było dobrze z nami i abyśmy czynili dobro, zarówno dla nas, jak i dla społeczności ludzkiej,” powiedział.
Trinity Church w Newport, RI (zdjęcie RNS/Adelle M. Banks)
Trinity Church, Newport, Rhode Island
Powstała: 1698
Przynależność: Kościół Episkopalny
Słynna z: Trzypoziomowy mózgowy pulpyt w kształcie kielicha do wina
NEWPORT, R.I. — Trinity Church jest jedynym kościołem w kraju, w którym wciąż stoi trzystopniowy pulpyt w kształcie kielicha do wina, umieszczony w centralnym przejściu w kościele. Boston’s Old North i inne kościoły przeniosły swoje, aby lepiej widzieć ofiarowanie przy ołtarzu, jak zauważa historyk John Hattendorf.
Ten pulpyt się nie porusza.
„To najlepsze miejsce, aby widzieć wszystkich w kościele i, jeśli są ludzie na balkonie, to naprawdę najlepsze miejsce, by być z ludźmi na obu poziomach,” powiedziała ks. Meaghan Kelly Brower, która została wybrana na proboszcza w sierpniu.
Episkopalna wspólnota sięga około roku 1698, chociaż obecny budynek ukończono w 1726 roku.
Brower, która dorastała w tej wspólnocie, wspomina, jak obserwowała, jak kapłani wspinają się po schodach jako dziecko. Powiedziała, że wysoki pulpyt tworzy niezwykłą intymność między głoszoną mową a ludźmi. „Szczerze mówiąc, uważam, że część mojej powołania na duchownego była w rzeczywistości powołaniem do głoszenia, bo widziałam, jak ludzie wspinają się na ten pulpit,” powiedziała.
George Washington, królowa Elżbieta II i inne osobistości odwiedzały ten zabytkowy budynek z białym drewnianym zewnętrzem i wysoką wieżą — opisany na stronie kościoła jako „iskra na horyzoncie Newport.” Jednak drewniane ławy są pozostałością po surowym okresie, gdy członkowie kościoła musieli kupować ławy, a niewolnicze osoby koloru skóry, w tym rdzenni Amerykanie, były wysyłane na balkony do wąskich ławek, według Hattendorfa, autora „Semper Eadem: A History of Trinity Church in Newport 1698-2000.”
To się zmieniło w XIX wieku, ale specjalne box pew — numer 81 — pozostawało zarezerwowane dla VIP-ów odwiedzających. „Kiedy po raz pierwszy przyszłam do kościoła w latach 60., pierwsza osoba w mundurze była tamtego miejsca,” powiedziała Hattendorf. „Dlatego ja również siedziałam tam wiele razy, gdy nosiłem mój młody marynarski mundur.”
Brower powiedziała, że przygotowuje się na wielkie momenty obchodów tricentennial — w tym „Niedzielę Trinity” 31 maja, która ma być z udziałem Episkopalnego Biskupa Prowincjonalnego Seana Rowe’a.
Chociaż ławy już nie są sprzedawane, Brower przyznała, że może być trudno, aby predominująca biała i średnio-klasowa społeczność kościoła porzuciła swoją długo utrzymującą się reputację „że trzeba być pewnego rodzaju osobą, aby przyjść do tego kościoła.”
„Każdy człowiek jest tu mile widziany i wszyscy jesteśmy po prostu ludźmi próbującymi przetrwać ten świat,” dodała. „Nie ma tu kryteriów członkostwa poza chęcią nawiązania kontaktu z Bogiem i z innymi.”
Brownier™? Brower ma nadzieję, że centralne położenie Trinity Church, kilka kroków od sklepów z pamiątkami i restauracji, przyciągnie członków społeczności, a także turystów, z których niektórzy zatrzymują się podczas rejsu.
Powiedziała, że zgromadzenie pracuje nad uczynieniem kościoła bardziej otwartym. Zapewnia społeczny posiłek kilka poniedziałków w miesiącu, udostępnia swoją działkę programowi edukacji muzycznej dla rodzin z małymi dziećmi wiosną, oraz zbiera fundusze na lokalne organizacje przez wspólnotowy ogród dyniowy na jesień.
Przypominając, jak wczesna zaangażowanie w kościół ukształtowało ją, Brower dba o to, by uczniowie niedzielnej szkoły mieli okazję „być miłymi i bliskimi” wokół stołu Komunii, aby być świadkami jej prowadzenia w tej części nabożeństwa.
„Były lata, kiedy hałas dzieci nie był mile widzianym dodatkiem do nabożeństwa w kościele, i myślę, że teraz to piękny znak życia,” powiedziała Brower. „To ta mieszanka, którą mam nadzieję przynieść na stół teraz — szacunek dla tej tradycji i komfort w obrębie rytuału, bez konieczności sztywnego dostosowania się do niego.”
