Odbieraj codziennie przemyślane, istotne relacje na temat religii od RNS. Zapisz się za darmo!
(RNS) — Podobnie jak miliony innych, od premiery podczas weekendu otwarcia byłem zafascynowany nieoczekiwanym hitem dokumentalnym „You Can See Everything”. Jako osoba, która rzadko wytrzymuje godzinny serial na Netflixie, ten niemal trzygodzinny film obejrzałem w kinie dwukrotnie.
Reżyserzy Nathan Fielder i Lance Oppenheim ukazują życie skompromitowanego magnata technologicznego Elizabeth Holmes na kilka dni przed tym, jak trafi do federalnego więzienia, z bliskimi, intensywnymi ujęciami emocji, w tym Holmes karmiąca swoje dziecko i młoda rodzina bawiąca się na plaży. W przeciwieństwie do większości dokumentalistów, Fielder nie pozostaje za kamerą. Wkracza w historię, otwarcie zmagając się z tym, co widzi i jak to opowiedzieć. Ostatecznie film pozostawia widza z wrażeniem, że wszystko, co widziałeś, podlega wątpliwościom. (Należy spodziewać się drobnych spoilrów.)
Nie śledziłem zbytnio samego skandalu, kiedy Holmes promowała swoją przełomową technologię, ani wtedy, gdy dom z kart upadł. Po wyjściu z kina rzuciłem się w głąb wszystkiego, co mogłem dowiedzieć się o tej historii: Holmes stała się na świecie najmlodszą kobietą-miliarderem, która zbudowała swoją pozycję wyłącznie na wizerunku wizjonerskiego disruptora. Była znana z noszenia czarnego golfu, tak jak Steve Jobs z Apple, z obniżonym tonem głosu i z prezentowaniem z niezachowaną pewnością siebie. Przekonała inwestorów, przywódców wojskowych, członków zarządów i prasę, by uwierzyli w technologię testów krwi, która nigdy nie działała tak, jak obiecywano, jak początkowo donosił The Wall Street Journal.
Dowiedziałem się o ogromnej sieci naiwnych inwestorów z Doliny Krzemowej, o pracownikach zgłaszających nadużycia oraz o zdeterminowanym dziennikarzu, który odwinął kurtynę nad tym rozbudowanym oszustwem. Obejrzałem także kolejne fragmenty absurdalnego, prowokacyjnego dorobku Fieldera, raz śmiejąc się, raz głęboko myśląc. Fielder zbudował swoją karierę na zacieraniu granic między rzeczywistością a performancem, więc nigdy nie jesteś całkiem pewien, czy oglądasz oszustwo, eksperyment społeczny, czy dogłębny obraz ludzkiego doświadczenia.
Ale po przyswojeniu całej historii jest jedna scena, której nadal nie potrafię wymazać z pamięci — i to nie ta, która filmowi nadała ocenę R. To scena, w której Holmes przygotowuje się do opuszczenia swoich dwóch dzieci i spędzenia dekady w więzieniu. Wchodzi w swoim zwykłym, ziemistym beżowym swetrze i luźnych jeansach, lecz tym razem na szyi spoczywa złoty naszyjnik z subtelnym krzyżem.
W licznych wywiadach medialnych, na bilbordach rozświetlających Times Square, w chwilach po skandalu zarejestrowanych jak spacerowała z psem w athleisure i czapce w Bay Area, a także w 30 dniach, które Fielder i Oppenheim zarejestrowali w pierwszej godzinie i pół filmu, nigdy nie widziałem Holmes noszącej naszyjnik z krzyżem. Jednak według doniesień mediów i zdjęć z podwórka więziennego, gdzie odbywa karę, naszyjnik pozostaje jej jedynym dodatkiem zestawionym z szarymi krótkimi spodniami i koszulką.
To nieoczekiwany zwrot, ponieważ w dekadach działalności publicznej Holmes rzadko wypowiadała się na temat Boga, wiary czy chrześcijaństwa. Kiedy już to robiła, jej wypowiedzi o Bogu były mglistę, ulotne i łączyły się z nieuchronnym przeznaczeniem sukcesu. W ręcznie napisanej notatce z wczesnych lat 2000., złożonej jako dowód w jej procesie, pisze „wstań i dziękuj Bogu” oraz „módl się” jako jedne z porannych zadań. A w przemówieniu inauguracyjnym z 2015 roku stwierdziła: „Urodziliśmy się, by objawić chwałę Boga, która jest w nas”, błędnie przypisując cytat Marianne Williamson Nelsonowi Mandelowi.
Jednak od sierpnia 2025 r. konto Holmes na X, prowadzone przez jej narzeczonego Billy’ego Evansa podczas jej odsiadki (co pojawia się w filmie), zakonotowało znaczny wzrost mów o Bogu. Puste frazesy o macierzyństwie i wierze poparte są cytatami Rev. Dr. Martina Luthera Kinga Jr., Charliego Kirka i JD Vance’a. Według Fieldera, Holmes twierdzi, że Boga kocha się w miłości między nią a jej mężem; doszła do przekonania, że to, co nazywamy miłością, jest Bogiem.
Zastanawiam się: czy Holmes znajduje religię? Czy przyjmuje złoty naszyjnik krzyża jako symbol chrześcijańskich przekonań, zaufania, wartości i tożsamości?
W końcu ludzie często znajdują Jezusa w czasach cierpienia i zmagania. Każdy dorasta i zmienia się. Postrzeganie Boga i religii ewoluuje wraz z doświadczeniami życiowymi. Istnieje niezliczona liczba historii przemian i nawróceń, od Malcolma X po Johnny’ego Casha, Shii LaBeoufa, Russella Brand i Jelly Roll. Chuck Colson, były doradca specjalny prezydenta Richarda Nixona, znany jako „człowiek od topora” w aferze Watergate, podobno otrzymał kopię „Mere Christianity” C.S. Lewisa po aresztowaniu, co doprowadziło do głębokiej konwersji na chrześcijaństwo.
Podczas gdy publiczność często wyśmiewa te wyznania, niektórzy dokonali niezwykłych przemian. Colson, na przykład, założył Prison Fellowship, jedno z największych dorobków ewangelizacji więźniów i ich rodzin.
A może to publiczne wyrażanie wiary Holmes to kolejna fasada — odgrywana, a może nawet tworzona przez Billy’ego — mająca na celu manipulowanie percepcją i wykorzystanie domniemanego moralnego i etycznego wyższego statusu chrześcijaństwa w USA? Czy naszyjnik z krzyżem to kolejny kostium, podobny do czarnego golfu czy prostego stroju matki na codzień, noszony, aby kreować wizerunek i manipulować naiwną publicznością?
Chrześcijaństwo bywa wykorzystywane od wieków do kształtowania optyki i budowania rusztowań, które czynią nieakceptowalne zachowania akceptowalnymi. Moralna Wiara i prawicowe środowisko religijne celowo wiążą chrześcijańskie wyznanie z postrzeganą etyczną wysoką półką i używają tego, by sygnalizować lojalność polityczną. Widzimy to wyraźnie w wysiłkach prezydenta Donalda Trumpa, by udowodnić swoją religijność cytując Pismo (pamiętacie „Dwa Listy do Koryntian”?), w udostępnianiu AI-grafik przedstawiających go jako Jezusa lub przywoływaniu boskiego błogosławieństwa po przeżytych próbach zabójstwa.
Żyjemy w świecie, w którym głęboko zakorzenione przekonania religijne z jednej strony mogą przynosić sens, przynależność, kształtowanie moralne i zdrowie, a z drugiej mogą być wykorzystywane jako narzędzie polityczne, które usprawiedliwia przemoc, wykluczenie i szkody.
Jeśli chodzi o wyznania wiary lub noszenie religijnych szat i symboli, skąd wiemy, czy nasze przekonania są szczere, czy też nosimy je na szyi jako symbol własnego iluzorycznego pragnienia władzy i kontroli?
To miejsce, w którym wracam do uczucia, które towarzyszyło mi, gdy opuszczałem kino, zastanawiając się, czy Holmes naprawdę wierzy, że nic złego nie zrobiła. Czy jest wizjonerskim liderem, który mówił zbyt pewnie i zebrał zbyt wiele pieniędzy, zanim jej wizja stała się rzeczywistością? Czy Fielder przedstawił obiektywne spojrzenie na codzienne życie tej młodej rodziny, czy może ukształtował opowieść, by przedstawić ją w korzystnym świetle? Czy Evans jest złym człowiekiem za kulisami, czy może oddanym partnerem i tatą? Kto manipuluje kim?
Rozmyte granice między performancem a rzeczywistością — znak charakterystyczny prac Fieldera i kolizja, która kosztowała Elizabeth Holmes wolność — można zobaczyć każdego dnia w praktykach wyznawania wiary. Przykłady pojawiają się na scenach kampanii, w salach sądowych, a może nawet na złotym łańcuszku wokół szyi więźnia. Krzyż może być wyznaniem, lub kostiumem, i z zewnątrz wyglądają identycznie.
Może bardziej odpowiedni tytuł do filmu brzmiałby: „Czy kiedykolwiek jesteśmy w stanie zobaczyć wszystko?”
(The Rev. Dr. Amanda Henderson jest dyrektorem Instytutu Religii, Polityki i Kultury w Iliff School of Theology w Denver. Prowadzi również „Complexified”, cotygodniowy podcast wywiadowczy z Iliff Institute i Religion News Service. Poglądy wyrażone w tym komentarzu niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Religion News Service.)
