(The Conversation) — 26 czerwca 2026 r. Kolegium Edukacyjne Stanu Teksas zatwierdziło listę lektur obowiązkowych dla szkół publicznych, w tym fragmenty z Biblii. Głosowanie 9–5–1, w dużej mierze podzielone według linii partii Republikanów i Demokratów, wywodzi się z ustawowy zestawu z 2023 roku, która nakazywała Teksasowi stworzenie listy z co najmniej jedną lekturą obowiązkową na każdym poziomie klasowym.
Ostatecznie rada wypracowała listę składającą się z ponad 200 lektur, w tym około kilkunastu tekstów biblijnych. Wymaga ona również materiałów od postaci literackich i publicznych takich jak Charles Dickens, William Shakespeare, Martin Luther King Jr. i Margaret Thatcher.
Krytycy twierdzą, że obowiązkowe czytania Biblii w szkołach publicznych naruszają Pierwszą Poprawkę do Konstytucji USA, która zabrania rządowi „ustanawiania religii”. Oponenci utrzymują, że te czytania bezprawnie promują religię, zwłaszcza chrześcijaństwo, jednocześnie naruszając wolność wykonywania praktyk religijnych przez uczniów należących do innych religii, lub żadnej.
Spory prawne dotyczące wykorzystania Biblii w amerykańskich szkołach publicznych zaczęły się ponad 150 lat temu — a wynik często zależał od celu lekcji.
Sądy, Biblia a szkoły publiczne
Pierwsza opisano przypadek dotyczący Biblii w amerykańskich szkołach publicznych w 1872 roku, kiedy Sąd Najwyższy stanu Ohio potwierdził zakaz religijnego nauczania w publicznych klasach. Z kolei pięćdziesiąt lat później Sąd Najwyższy Georgii utrzymał uchwałę, która dopuszczała rozpoczynanie dni szkolnych od odczytów z King James Version Bible.
Students in San Antonio, Texas, pray in 1962.
Bettmann via Getty Images
Czytanie Biblii po raz pierwszy trafiło do Sądu Najwyższego USA w 1963 roku w sprawie School District of Abington Township v. Schempp. Sprawa ta, pochodząca z Pensylwanii, została połączona z podobnym sporem z Maryland, Murray v. Curlett.
Przeciwnicy w obu sprawach kwestionowali obowiązkowe odczyty Biblii i modlitwy na początku dnia szkolnego. Powodowie argumentowali, że te działania naruszają klauzulę ustanawiającą w Pierwszej Poprawce: że „Kongres nie może uchwalać prawa dotyczącego ustanawiania religii”.
Sędziowie uchylili obie praktyki, stwierdzając, że nie miały one świeckiego celu i że ich głównym skutkiem było popieranie religii.
Aby uspokoić obawy, że są one antyreligijne, sędziowie oświadczyli: „Owszem, można powiedzieć, że Biblia zasługuje na studiowanie ze względu na jej walory literackie i historyczne. Żadne z naszych słów tu zawartych nie sugeruje, że takie badanie Biblii lub religii, gdy jest ono przedstawione obiektywnie jako część świeckiego programu edukacyjnego, nie może być realizowane zgodnie z Pierwszą Poprawką.”
Sprzeciwiająca się współpracy w tej sprawie sędzia William Brennan w swoim zdaniu do sprawy dodał: „Orzeczenie Sądu dzisiaj wyraźnie nie wyklucza nauczania o Świętych Pismach ani o różnicach między sektami religijnymi w zajęciach z literatury lub historii.”
W kolejnych dekadach sądy niższych instancji stwierdzały nieważność zajęć uznanych za naruszające klauzulę ustanawiającą, jeśli treść promowała chrześcijaństwo — nauczanie go jako prawdy religijnej zamiast omawiania walorów literackich i historycznych Biblii. Na przykład w 1981 roku Sąd Apelacyjny 5. Okręgu zakazał w Alabamie kursu z Biblią na zasadzie doboru.
Dwa lata później, Sąd Apelacyjny 8. Okręgu jednomyślnie potwierdził wyrok unieważniający program w Arkansas, który umożliwiał uczniom dobrowolne uczestnictwo w zajęciach z Biblii w trakcie zajęć szkolnych.
W 1996 roku federalny sąd pierwszej instancji w Mississippi unieważnił zajęcia z nauką Biblii prowadzone w rotacji z muzyką, wychowaniem fizycznym i zajęciami bibliotecznymi, a także program nazwany „Biblical History of the Middle East.”
We wszystkich trzech sprawach sądy doszły do wniosku, że zajęcia są nie do zaakceptowania, ponieważ promują chrześcijaństwo.
Lone Star State
Wracając do Teksasu, nowa lista lektur rady jest daleka od inkluzywności. Proponowane fragmenty pochodzą głównie z przekładów Biblii używanych przez protestanckich chrześcijan, a także z jednego przekładu wydanego przez żydowskie wydawnictwo. Lista nie obejmuje przekładów używanych przez katolików ani świętych tekstów z religii nieżydowskich i niechrześcijańskich.
Students work under Ten Commandments and Bill of Rights posters in a classroom at Lehman High School in Kyle, Texas, on Oct. 16, 2025.
AP Photo/Eric Gay
Teksty biblijne na liście obejmują adaptację w formie książkowej opowieści Dawid i Goliat dla uczniów szkoły podstawowej oraz fragmenty dotyczące Adama i Ewy dla starszych uczniów. Obowiązkowe lektury obejmują również fragmenty z kilku ksiąg Biblii — Jonasza, Psalmy, Lamentacje i Księgę Rodzaju (Genesis) — dla uczniów w gimnazjum i szkole średniej.
Jak na razie rodzice, którzy nie wyrażają zgody na to, aby ich dzieci czytały te teksty, mogą wyłączyć swoje dzieci z poszczególnych lektur, jeśli kolidują one z ich przekonaniami religijnymi lub moralnymi.
Dwa typy nauczania
Jak stwierdził Brennan w Abington, Sąd Najwyższy „wyraźnie nie wyklucza nauczania o Świętych Pismach ani o różnicach między odłamami religijnymi w zajęciach z literatury lub historii.” Niemniej jednak istnieje zasadnicza różnica między obiektywnym nauczaniem o religii a nauczaniem religii z perspektywy wiary.
Ta różnica odgrywała ważną rolę w mojej własnej karierze. Przez 36 lat uczyłem prawo o edukacji ze szczególnym zainteresowaniem związkami między religią, prawem a edukacją. Poza tytułami z edukacji i prawa, zdobyłem również tytuł magistra teologii (Master of Divinity). Wcześniej uczyłem religii, nauk społecznych i prawa w szkołach średnich, a także wykładałem teologię na uczelni w niepełnym wymiarze czasu.
Ucząc religii w dwóch katolickich szkołach średnich przed i po skończeniu studiów prawniczych, moim zadaniem było zaszczepienie w moich uczniach wartości katolickich. Z kolei ucząc teologii dorosłych studentów, akcentowałem maksymę Anzelma z Canterbury — że teologia to „wierza poszukująca zrozumienia.” Innymi słowy, moim celem było umożliwienie im wyrobienia własnych osądów, czy podążać za naukami religijnymi.
Wiele razy dochodziłem do wniosku, że zwiększanie praktyk religijnych w życiu publicznym jest zgodne z konstytucją. Moje zastrzeżenie wobec Teksasu polega na tym, że czytania nie potrafią odróżnić nauczania o religii od nauczania religii w szkołach publicznych poprzez brak obiektywnego omawiania kwestii wiary.
Poszerzanie horyzontów uczniów i promowanie tolerancji poprzez eksponowanie ich na perspektywy religijne to szczytny cel. Jednak zakres wyboru lektur nie jest wystarczająco inkluzywny, zważywszy na to, że koncentruje się głównie na chrześcijaństwie, z wykluczeniem innych wyznań. Z 67% dorosłych w Teksasie identyfikujących się jako chrześcijanie, 26% jako niezwiązani z żadną religią i 6% należących do innych wyznań, uważam, że rada mogła opracować listę, która odzwierciedla religijną różnorodność tego stanu.
Wdrażanie programu będzie rozłożone w czasie, zaczynając od szkół podstawowych w 2030 roku, dla ponad 5 milionów uczniów w Teksasie — około 10% całkowitej liczby w kraju. Spodziewam się, że lektury Biblii napotkają na wyzwania prawne, prawdopodobnie wcześniej niż później.
To zaktualizowana wersja artykułu pierwotnie opublikowanego 27 kwietnia 2026 roku.
W artykule dokonano aktualizacji, aby wyjaśnić, że głosowanie Rady Edukacyjnej odbyło się w dużej mierze według linii partyjnych.
(Charles J. Russo, Katedra Edukacji im. Josepha Panzera i Profesor Prawa Badawczego na University of Dayton. Poglądy wyrażone w tym komentarzu niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Religion News Service.)
