Odbieraj codziennie przemyślane, istotne relacje dotyczące religii od RNS. Zapisz się za darmo!
(RNS) — W miarę zbliżania się premiery filmu „Ramajana: Część 1”, Khonika Gope stawała się coraz bardziej chętna, by obejrzeć go ze swoją siedmioletnią córką. „Byłam podekscytowana, że ludzie zrozumieją, iż to duch Indii: przesłanie, że dobro pokona zło,” powiedziała.
Imigrant z Bangladeszu, obecnie mieszkający w Oregonie, Gope, podobnie jak wielu Hindusów, dorastała słysząc antyczne opowieści Ramajany i traktowała ich lekcje jako moralny drogowskaz. Kiedy więc ona i jej córka zająły miejsca w kinie na projekcję trwającą trzy godziny i piętnaście minut, miała duże nadzieje.
Film, pierwsza część dwuczęściowej serii o wartości 500 milionów dolarów, której twórcy twierdzą, że ma przybliżyć hinduską epopeję szerokiej publiczności na całym świecie, wykorzystuje obszerne efekty wizualne generowane komputerowo i długi szereg scen walki. Wyreżyserowany przez Nitesha Tiwariego, z obsadą Ranbira Kapoora, Sai Pallavi, Ravi Dubeya i Yasha, ta adaptacja „Ramajany” jest najdroższą produkcją filmową w historii kinematografii indyjskiej.
W pierwszym tygodniu film zarobił prawie 100 milionów dolarów na całym świecie, notując rekordy największego światowego debiutu indyjskiego filmu i największej pojedynczej dziennej oglądalności indyjskiego filmu za granicą.
Jednak Gope i kilku innych Hindusów opuścili salę zawiedzeni tym, że pierwotne założenie zostało wypaczone. Demon Ravana, który ma ucieleśniać zło, przedstawiany był jako raczej bohater, jak twierdziła. W sieci recenzenci odzwierciedlili to odczucie, nazywając film „Ravayana”.
„Jeśli zepsujesz rdzeń przekazu,” powiedziała Gope, „to to po prostu będzie jak opowieść o Godzilli bez duszy.”
„Ramajana” to epicka poema napisana przez mędrca Wałmiki około 750 p.n.e. W opowieści świętej dla Hindusów Ram jest starszym księciem starożytnego miasta Ayodhya, siódmym awatarem hinduskiego boga Wisznu oraz wzorem króla, męża i wyznawcy.
W ciągu całej epopei Ram zostaje wysłany na wygnanie przez swoją macochę, a podczas życia w lesie demon Ravana porywa jego żonę Sitę. Ram i jego brat udają się do królestwa Lanki Ravany, by uratować Sitę, a następnie wracają do Ayodhy. Przez całą epopeję Ram ucieleśnia zasady „dharmy”, hinduskiego pojęcia prawa moralnego lub praworządności.
Valmiki’ego „Ramajana” nawiązuje do własnej ponadczasowej mocy, w tym do sanskryckiego wersetu przetłumaczonego mniej więcej jako: „Dopóki góry będą stały, a rzeki będą płynąć przez tę świętą ziemię, boska opowieść Ramajany będzie trwała w sercach ludzkości.”
Ramajana jest wszechobecna w kulturze indyjskiej. Wybitny indyjskich uczonych AK Ramanujan napisał, że „W Indiach i Azji Południowo-Wschodniej nikt nie czyta ‘Ramajany’ ani ‘Mahabharaty’ po raz pierwszy. Opowieści są tam, zawsze już obecne.”
„To historia, która była opowiadana tak wiele razy — w różnych językach, w różnych regionach, w różnych tradycjach religijnych i przy użyciu różnych mediów,” powiedział Arun Brahmbhatt, profesor studiów hinduskich, który prowadzi zajęcia o „Ramajanie” na Uniwersytecie Syracuse. „Jest opowiadana na malowidłach. Jest opowiadana w tradycjach performatywnych. Jest opowiadana w tańcu. Można zobaczyć tę historię na ścianach świątyń.”
Brahmbhatt dodał, że istnieją również opowieści „Ramajany” w wersjach djinistycznych, buddyjskich i muzułmańskich. Każda wersja przedstawia inne postaci, momenty, sceny i decyzje, wyjaśnia Brahmbhatt. Jako przykład wskazał, że Valmiki’ego „Ramajana” nie zawiera brata Ramy, Lakshmana, rysującego linię ochronną dla Sitā, podczas gdy ten motyw jest głęboko osadzony w hinduskiej świadomości.
W tym filmowym remake’u „Ramajany” Tiwari i producent Namit Malhotra powiedzieli, że chcieli przedstawić epikę szerokiej publiczności, przygotowując wersje cięte zarówno dla widowni indyjskiej, jak i międzynarodowej. Wykorzystali efekty specjalne VFX i CGI, by ożywić sceny armii, starożytnych pałaców i postaci pozaludzkich, co niektórzy widzowie skrytykowali jako zbyt nachalne, przytłaczające moralne nauki epopei swoją chwytliwą obecnością.
„To wszystko chodzi o emocje,” powiedział Tiwari w przedpremierowym wywiadzie. „Musieliśmy utrzymać doskonałą równowagę między emocjami a i majestatem, w którym staraliśmy się opowiedzieć historię. Technologia, VFX, czy sam majestat — wszystko zostało użyte jako narzędzie do wzmocnienia emocji.”
Oprócz dramatycznych efektów wizualnych Gope stwierdziła, że demon Ravana został przedstawiony jako bohater w sposób niezgodny z Valmiki’ego „Ramajaną”, odnosząc się do scen, w których Ravana uwalnia swój lud, asury, od niewoli, obiecuje swojemu królestwu te same luksusy, które sam cieszy jako król i broni dziewczyny będącej ofiarą dręczenia ze strony swojego szwagra.
Lecz Brahmbhatt zauważa, że istnieje historyczny precedens podkreślający złożoność charakteru Ravany, zamiast płaskiego przedstawiania go jako złego wroga. W Valmiki’ego „Ramajanie” Ravana jest ukazany jako dobry król, rządzący dostatnim królestwem, gdzie regularnie recytowane są Wedy.
„To od ludzi zależy, czy uważają, że zmiana wprowadzona przez narratora jest zbyt daleka,” powiedział Brahmbhatt.
„Jako uczony i nauczyciel „Ramajany”, dodał, „uważam, że każda wersja tekstu, która skłania ludzi do interakcji z narracją, to dobra rzecz.”
