Żyd i muzułmanin uczą Torę i Koran razem

Odbieraj codziennie przemyślane, istotne relacje RNS na temat religii każdego ranka. Zapisz się za darmo!

(RNS) — Kilka lat temu byłem w Petrze w Jordanii. Młody Beduin — nie miał więcej niż dziesięć lat — prowadził mnie konno przez kanion. Okazało się, że był całkiem dobry w drobnym gadaniu.

W połowie naszej podróży zapytał mnie: „A czym się zajmujesz?”. Sprytne dziecko. Budował sieć kontaktów.

Powiedziałem mu, że jestem rabin

„Co to jest?” zapytał.

Jak opisać zawód rabina młodemu Beduinowi w Jordanii? „To jak bycie imamem dla Żydów,” odpowiedziałem.

„To dobra praca. Czym zajmujesz się w swojej pracy?” zapytał.

Jak opisać rolę rabina z przedmieść Ameryki?

„Opowiadam historie.”

„Jakie to historie?”

Musiało to być improwizowanie na bieżąco (właściwie na koniu, ale rozumiesz).

„Historie o Ibrahime, Yaqubie, Musie, Daoudzie, Suleimanie …”

Na chwilę zamilkł.

„Czy opowiadasz historie o Ismailu?”

„Tak, opowiadam.”

Uśmiechnął się do mnie. Ismail to Ishmael, starszy syn Abrahama i przodek Arabów.

Powiedział mi: „To właśnie te historie są najlepsze ze wszystkich.”

Chłopiec zadał proste pytanie: „Czy w twoich opowieściach jest dla mnie i mojej rodziny miejsce?”

Odpowiedź: Tak.

Wydaje się to herezją, ale Żydzi i Muzułmanie mają ze sobą więcej wspólnego niż Żydzi i chrześcijanie. Same praktyki życia religijnego mają większe podobieństwa — codzienna modlitwa (do Elohima lub Allaha), kilka razy dziennie i skierowana ku geograficznemu miejscu modlitwy; przepisy dietetyczne (w tym post); dawianie jałmużny i pielgrzymka. Nie wspominając o mostach intelektualnych między Mojżesz–Musa i myślicielami muzułmańskimi. A głęboko w tym wszystkim, studiowanie tekstu jako droga do świętości — i, jak w przypadku mojego młodego beduinowego przyjaciela, odnajdywanie siebie w tekście.

Rozmawiałem z Rickiem Sopherem i Abdulla Galadari w podcaście Martini Judaism, a świętość przeskoczyła bariery czasowe. Wspólnie napisali „Illuminating Scriptural Connections: A Qur’anic Commentary on the Torah,” które właśnie opublikowało Jewish Publication Society. Książka bierze fragment po fragmencie Torę i pyta, co do każdego z nich dodaje Koran.

Rick jest współpracownikiem Woolf Institute w Cambridge, Anglia, which studies relations among Jews, Christians and Muslims, and he is a key figure in interfaith scriptural dialogue. He is also a banker who came to the study of Quran late in life.

Abdulla jest adiunktem islamoznawstwa na Khalifa University of Science and Technology w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Napisał kilka książek o Koranie i jego interpretacji, z szczególnym zainteresowaniem znaczeniem Hadżu i rozmową między Biblią a Koranem.

Wracając do mojego młodego przyjaciela Beduina: znał te historie z bardzo dobrego powodu.

Ponad połowa z 6 236 wersetów Koranu łączy się z czymś w Biblii Hebrajskiej. Mojżesz/Musa pojawia się w Koranie 136 razy, co czyni go najczęściej występującą postacią. Abraham/Ibrahim pojawia się 69 razy. Porównaj to z Mahamedem, który pojawia się tylko cztery–pięć razy.

A co z fragmentami Koranu, które bezlitośnie krytykują Żydów? Na przykład nazywanie tych, którzy łamią Szabat, „małpami”. Tak, powiedział Rick, ale z kolei w Księdze Liczb Starego Testamentu cała społeczność kamienuje mężczyznę za zbieranie gałęzi w Szabat.

Jeśli czytasz proroków jakby napisali ich obcy, powiedział, nazwalibyśmy ich antysemickimi. Ale w rzeczywistości to wewnętrzne rodzinne spory. Abdulla przekonywał, że upomnienia Koranowe działają w ten sam sposób, bo Mahomet widział siebie w linii proroków Abrahama.

Przywołałem nauczanie, które Hamas umieścił w artykule 7 swojego statutu z 1988 roku: „Ostatni Dzień nie nadejdzie, dopóki muzułmanie nie będą walczyć z Żydami, dopóki Żyd ukryje się za kamieniem lub drzewem, a kamień lub drzewo powiedzą: ‘O muzułmaninie, za mną jest Żyd. Podejdź i zabij go’, z wyjątkiem drzewa Al-Gharqad, bo to drzewo Żydów.”

Rick zwrócił uwagę, że to nauczanie pochodzi z Hadisów, wypowiedzi przypisywanych Mahometowi, które uczeni zebrali i zapisali pokolenia po jego śmierci. Sugerował, że autorzy statutu Hamasu sięgnęli po Hadisy, bo Koran nie dostarczył im nic równie ostrego. Abdulla zgodził się, że problem leży w ludzkich interpretatorach, a nie w tekście.

Dorzucę jeszcze jeden wątek. Haj Amin al-Husseini, wielki mufti Jerozolimy, przebywał w latach 1941–1945 w Berlinie, gdzie spotkał się z Hitlerem, nadawał propagandę do świata arabskiego i lobbował Nazistów, by powstrzymali Żydów przed opuszczeniem Europy. Historycy udokumentowali oddział SS, który był gotów podążyć za niemieckim feldmarszałkiem Erwinem Rommlem do Palestyny, gdzie mógłby wymordować Żydów. Niektórzy uczeni, w tym Jeffrey Herf i Matthias Küntzel, twierdzą, że nienawiść, którą zlał z nazistowskich i islamskich źródeł, wciąż kształtuje Bractwo Muzułmańskie i jego spadkobierców, w tym Hamas.

Ale tutaj, dwóch uczonych siedzi przy jednym stole, czytając Pisma jednego z drugiego na głos, i żaden z nich nie wzdryga się, gdy pojawiają się trudne wersety. I te trudne wersety pojawiają się we wszystkich trzech religiach abrahamicznych. Wszystkie one zawierają nauczania, które słusznie moglibyśmy nazwać ciemną stroną mocy — ksenofobię, triumfalizm i jawnie wstrętną agresję, która zawstydza wierzących.

Nie usuwamy ich — podobnie jak nie możemy wymazać mroczniejszych części nas samych. Posiadamy je, interpretujemy je, historyzujemy je i pracujemy nad światem, w którym nie powracają, jak potwory na końcu horroru, aby nas nawiedzać.

Rick i Abdulla są niesamowitymi nauczycielami, którzy podnieśli rozmowę żydowsko-muzułmańską w sposób niezmierny. Mam nadzieję, że na poziomie lokalnym Żydzi i Muzułmanie mogliby wspólnie studiować tę książkę, aby zacząć przechodzić po mostach wiary i zrozumieć, że te mosty nie wymagają opłat. Kiedy studiujesz teksty z kimś, trudno widzieć go jako wroga.

Damian Cisowski
Damian Cisowski
Damian jest autorem artykułów na portalu Dobra Spowiedź, gdzie dzieli się refleksjami na temat wiary, życia duchowego i sakramentu pojednania.

← Wróć do aktualności